Etnograficzna zagadka – „Łyżkarska” wieś Nowica 1968 vs. 2018.

Dekonstrukcja etnograficznego zapisu filmowego – dochodzenie prawdy opisu.

fot. Piotr Tołwiński

Jedno z pierwszych zderzeń materiału muzealnego z terenem, przyniosło niespodziewane przez nas rezultaty. Pokaz filmu „Wyrób wrzecion i łyżek” z 1968 r., (realizacja Krzysztof Chojnacki, Piotr Szacki), który odbył się w Nowicy (pow. gorlicki, woj. małopolskie) w niedzielę 19 sierpnia 2018 r., wywołał żywą dyskusję i falę domysłów. Zanim jednak przedstawimy szczegóły przeprowadzonego śledztwa, zacznijmy od przedstawienia bohaterów tego wpisu.

Czytaj dalej „Etnograficzna zagadka – „Łyżkarska” wieś Nowica 1968 vs. 2018.”

Reklamy

Chałupki 1970 vs. Chałupki 2017

Chałupki to niegdyś znany ośrodek garncarski na Kielecczyźnie (obecnie należy do miasta –gminy Morawica), w którym pracowało jeszcze po wojnie kilkudziesięciu garncarzy. W roku 1970, kiedy dotarła tam muzealna ekipa, by zarejestrować technikę garncarską, było ich już tylko kilku.

Piec-Józefa-Głuszka-w-Ośrodku-Tradycji-Garncarstwa w Chałupkach 07.2018, Fot. M

Czytaj dalej „Chałupki 1970 vs. Chałupki 2017”

Studziany Las 1967 vs. 2018

Studziany Las, położony ok. 7 km od wiodącej na Litwę (do przejścia w Ogrodnikach) drogi krajowej nr 16. Trzeba wiedzieć gdzie skręcić, bo brak jest drogowskazu. Do wsi dojechać można wyłącznie własnym środkiem transportu. Nie jeżdżą tu ani autobusy PKS-u, ani prywatne busy. W 1959 roku Ewa Frys pisała: Wioska Studziany Las, głęboko ukryta w lasach nad Czarną Hańczą, składa się zaledwie z ok. 20 domów.[1] Do dzisiaj niewiele się zmieniło. Z Wikipedii można się dowiedzieć, że wieś należy administracyjnie do gminy Giby w powiecie sejneńskim, i że zachowało się tu wiele przykładów dawnego budownictwa ludowego. O lepionych garnkach nie ma mowy, chociaż w latach przedwojennych i krótko po wojnie, Studziany Las słynął z wyrobu tych wyjątkowych naczyń. Według tradycji – w każdym prawie domu pracował ‘dawniej’ garncarz.[2]

Studziany Las .2018_Fot. M. Jaszczołt

Czytaj dalej „Studziany Las 1967 vs. 2018”

Cykl „Muzeum w terenie”. Cz.1. Powrót do przeszłości.

Bohaterzy dawnych filmów entograficznych nigdy nie widzieli siebie na ekranie, a lokalna społeczność często nawet nie wie, jaki wkład w badanie kultury i zachowanie narodowego dziedzictwa wnieśli dawni jej mieszkańcy. Postanowiliśmy to zmienić projektem „Muzeum w terenie. Etnograficzne reminiscencje filmowe”.

Wydobywanie i transport gliny, Chałupki, K. Chojnacki, 1970

Czytaj dalej „Cykl „Muzeum w terenie”. Cz.1. Powrót do przeszłości.”

O Pytonie i innych nadwiślańskich wężach

Co roku w okresie wakacyjnym tabloidy, sensacyjne programy tv i różnej maści portale straszą plagą węży i żmij. Gady mają wypełzać z międzyleśnych łąk, czaić się w ogródkach wślizgiwać się na place zabaw, rozpełzać się na górskich i leśnych szlakach. Przekaz jest prosty: „wąż chce Cię kąsać, marzy by wpełznąć na ganek, pod wycieraczkę, do buta, aby pozbawiać życia”.

Figurka węża, Meksyk, E Fot. Edward Koprowski

Czytaj dalej „O Pytonie i innych nadwiślańskich wężach”

Ogień, kobiece ręce i słoiki. Z cyklu „Res musealiae: 2018 Rok Praw Kobiet.”

Drewniany cedzak

Autor: Małgorzata Jaszczołt

Piec, kojarzony ze świętym ogniem, stanowił centralne miejsce w domu, a z nim z kolei utożsamiana była kobieta jako piastunka domowego ogniska. Niczym archetypiczna strażniczka, kobieta dbała, aby ogień nie wygasł przez cały dzień. Przy piecu lub w jego najbliższym sąsiedztwie wykonywała ona większość domowych prac związanych z przygotowywaniem pożywienia i samym gotowaniem. Częściowo z powodu niedużych rozmiarów chłopskich kuchni oraz jego funkcji grzewczej, także inne prace, jak zmywanie naczyń czy przędzenie, sytuowały się w jego bliskości.

Czytaj dalej „Ogień, kobiece ręce i słoiki. Z cyklu „Res musealiae: 2018 Rok Praw Kobiet.””

Proziaki – podkarpackie bułeczki o wielowiekowej tradycji.

Proziaki Bachórz Karczma Pod Semaforem fot. Krzysztof Zieliński

Autor: Bartek Kieżun

Kiedy w 2006 roku proziaki znalazły swoje miejsce na liście produktów tradycyjnych, na Podkarpaciu wystrzeliły korki od szampanów. O tym, że niepozorne bułeczki są wyjątkowe wszyscy w regionie doskonale wiedzieli, a teraz miała się o tym przekonać cała Polska.

Czytaj dalej „Proziaki – podkarpackie bułeczki o wielowiekowej tradycji.”

Res musealiae: 2018 Rokiem Praw Kobiet. Dychotomiczny podział ról i kobiece okno na świat.

Stary Korczew, woj. mazowieckie, 2009, Fot. M. Jaszczołt

Autor: Małgorzata Jaszczołt

W kulturze tradycyjnej norma obyczajowa rozdziału płci obowiązywała zarówno w życiu publicznym, jak i prywatnym. Rozdzielenie obowiązków na poszczególnych członków rodziny, którzy pozostawali we wzajemnej zależności ekonomicznej (w tym podział na role męskie i kobiece) organizowało rodzinę w sprawnie działający zespół produkcyjny.

Czytaj dalej „Res musealiae: 2018 Rokiem Praw Kobiet. Dychotomiczny podział ról i kobiece okno na świat.”